Vego's geïllustreerde encyclopedie van de elektronica


vorige woord     volgende woord     index van de letter L    algemene index    

Lawine-effect

Een effect dat vaak in de elektronica optreedt en waaraan een heleboel ontwerptijd gespendeerd moet worden. Om de een of andere natuurkundige reden is het zo, dat de meeste ongewenste effecten zichzelf versterken.

Neem als voorbeeld het verband tussen collectorstroom en temperatuur. Als de temperatuur stijgt, dan zal een transistor meer gaan geleiden, waardoor de collectorstroom stijgt. Door het verhogen van de collectorstroom zal de warmte-ontwikkeling in de transistor toenemen. De transistor wordt dus warmer met als gevolg dat de versterking van het onderdeel gaat stijgen, met als gevolg dat de collectorstroom gaat stijgen, met als gevolg dat de temperatuur van de transistor gaat stijgen, met als gevolg dat de versterking nog meer gaat stijgen, met als gevolg dat de collectorstroom nog meer gaat stijgen, met als gevolg dat de temperatuur nog meer gaat stijgen, met als gevolg dat, etc.
Er ontstaat dus een écht lawine-effect, een kleine sneeuwbal die van de helling rolt heeft een alles vernietigende lawine tot gevolg.
In het genoemde voorbeeld is dit lawine-effect gemakkelijk te onderdrukken. Het volstaat, zie onderstaande figuur, in de emitterleiding van de transistor een kleine weerstand op te nemen. Deze weerstand zorgt voor een tegenkoppeling, waardoor de versterking van de trap weliswaar dramatisch gereduceerd wordt, maar de stabiliteit toeneemt en de vervorming daalt.

De collectorstroom vloeit ook door de weerstand R4 en zal hierover een bepaalde spanning opbouwen. Deze emitterspanning stabiliseert de werking van de schakeling. Stel bijvoorbeeld dat de collectorstroom door temperatuursinvloed zou willen stijgen. Het gevolg is dat over de emitterweerstand een grotere spanning valt, waardoor de basis/emitter-spanning kleiner wordt. De basis ontvangt minder stroom, waardoor de oorspronkelijke ongewenste stijging van de collectorstroom wordt tegengewerkt. Ook de signaalstroom zal over de emitterweerstand een kleine signaalspanning genereren. Deze spanning zorgt ervoor dat de transistor, ook wat betreft signaal, minder wordt open gestuurd en de signaalstroom in de collector veel kleiner wordt dan in het geval zonder emitterweerstand. Hierdoor gaat de signaalversterking dus dalen.
Over het algemeen is de waarde van de emitterweerstand R4 ongeveer gelijk aan een tiende van de collectorweerstand. De signaalversterking wordt grosso modo vastgelegd door de verhouding tussen collector- en emitterweerstanden. Door het aanbrengen van die ene kleine emitterweerstand daalt de signaalversterking van de trap van enige honderden tot maximaal tien tot twintig. Dit is het nadeel van alle systemen die ontwikkeld werden en worden voor het compenseren van lawine-effecten.

Interessante elektronica links
Klik hier ... Kattenschrikdraad installatie houdt katten in of uit uw tuin
Klik hier ... Boeken voor de elektronicus
Klik hier ... Software voor schema tekenen, print ontwerpen en simulatie
Klik hier ... Goedkope digitale oscilloscopen, via USB aan te sluiten op uw PC
Klik hier ... Goedkope meetapparatuur voor het testen van uw onderdelen
Klik hier ... Draadloze elektronica in uw huis
Klik hier ... Inbraakalarm van Marmitek en KlikAanKlikUit
Klik hier ... Bespaar energie met PowerSafer
Klik hier ... Goedkope dataloggers voor t, RH, CO, V en I
Klik hier ... Educatieve producten voor het basisonderwijs