Vego's geïllustreerde encyclopedie van de elektronica


vorige woord     volgende woord     index van de letter L    algemene index    

LASER

Letterwoord van 'Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation', oftewel lichtversterking door gestimuleerde uitzending van straling. Een apparaat waarmee een zeer geconcentreerde, zeer smalle bundel zo goed als monochromatisch licht wordt gegenereerd. Monochromatisch wil zeggen dat de bandbreedte van de uitgezonden straling erg smal is. Dit is een fundamenteel verschil met alle overige soorten lichtbronnen, die licht uitstralen waarin men elektromagnetische straling met heel veel verschillende golflengten kan ontdekken.

Het principe berust op het gegeven dat als een elektron naar een hogere (onstabiele) baan rond een atoomkern wordt gedwongen, dit zogenoemde aangeslagen elektron er zal naar streven deze onstabiele toestand te verlaten en terug te keren naar de 'natuurlijke' baan. Hierbij wordt elektromagnetische straling uitgezonden, onder de vorm van een foton. Aangeslagen elektronen zullen onder normale omstandigheden op willekeurige momenten terugvallen naar hun 'natuurlijke' baan. Er zal dus in zijn algemeenheid geen gelijkheid in frequentie en fase bestaan tussen de elektromagnetische golven die worden uitgestraald. Een geheel andere situatie ontstaat als een aangeslagen elektron wordt aangestoten door de elektromagnetische golftrein die afkomstig is van een ander elektron dat terugkeert naar zijn normale baan. In dit geval keert het aangeslagen elektron onmiddellijk terug naar zijn normale toestand. Dit betekent dus dat de terugval in energie wordt teweeg gebracht (gestimuleerd) door een andere terugval in energie. De frequentie en de fase van de uitgestraalde elektromagnetische energie zijn daarbij volledig identiek aan deze die het proces veroorzaakt heeft. Het directe gevolg is dat beide golfverschijnselen elkaar versterken.
Dank zij dit verschijnsel zal een groot aantal aangeslagen elektronen opeens allemaal elektromagnetische straling gaan uitzenden die in fase is en dezelfde frequentie heeft. Dit verschijnsel noemt men het LASER-effect en dit is verantwoordelijk voor de felle, smalle lichtbundel die uit een LASER ontsnapt.

Hoewel alle LASER's volgens dit fundamentele principe werken, zijn er een heleboel praktische systemen ontstaan, waarvan de werking in detail afwijkt. Sommige LASER's zijn alleen in staat zeer korte pulsen licht uit te zenden, terwijl anderen een continue bundel kunnen genereren. Een en ander heeft er mee te maken in hoeverre men in staat is steeds voldoende elektronen in aangeslagen toestand te brengen om het LASER-effect al dan niet continu in stand te houden.

Robijn LASER
Werkt op basis van een kristal van aluminium-oxide en zendt straling uit met een golflengte van 694,3 nm. Deze LASER's leveren korte pulsen met een vermogen tot 1 W. De samenstelling van een robijn-LASER is getekend in onderstaande figuur.

YAG LASER
Werkt op basis van yttriumaluminium-granaat (YAG) en levert een golflengte van 1,0641 µm. Deze LASER's zijn in staat vermogens van 300 W te leveren!

Neodymium-glas LASER
Deze werken op basis van glas, dat verontreinigd is met neodymium. Levert een golflengte van 1,06 µm.

He-Ne LASER
Deze gas-LASER werkt men een menging van helium en neon. Deze LASER's kunnen ontworpen worden voor golflengten van 632,8 nm, 1,153 µm en 3,39 µm. Dit zijn de LASER's die men vaak in discotheken kan aantreffen, waar de lichtbundel door middel van beweegbare spiegeltjes in alle richtingen wordt afgebogen. Zij leveren vermogens af tot 100 mW. De samenstelling van een typische He-Ne LASER is getekend in onderstaande figuur.

Edelgas LASER
Deze werken op basis van de edelgassen argon, neon, xenon en crypton. Zij leveren, afhankelijk van de gasmenging, golflengten af van 451,9 nm, 461,9 nm, 488,0 nm, 514,5 nm, 528,7 nm en 676,4 nm. Het maximale vermogen ligt bij 1 W. De typische constructie van een edelgas LASER is getekend in onderstaande figuur.

Stikstof-LASER
Met het ordinaire stikstof-gas N2 is men in staat LASER's te ontwerpen die een pulsvermogen van niet minder dan 2 MW kunnen produceren. Om het LASER-effect in gang te zetten zijn dan wel spanningen van honderden kV noodzakelijk.

Koolstofgas-LASER
Ook met CO2 kan men groot-vermogen LASER's maken die in het infrarode gebied rond 10 µm uitzenden. Speciale typen die gebruikt worden voor het snijden van metalen leveren uitgangsvermogens van 10 kW.

Metaaldamp-LASER
Door aan een gas-LASER op basis van helium of neon sporen van cadmium, selenium, zink, kwik, lood of magnesium toe te voegen kan men LASER's maken die vanaf het ultraviolette tot het infrarode gebied uitstralen.

Kleurstof-LASER Sommige organische kleurstoffen, zoals rhodamine, fluorescine en cumarine, vertonen het LASER-effect over een breed golflengte-gebied. De uitgestraalde energie is echter zeer laag.

Halfgeleider-LASER
De meest verbreide soort LASER's zijn uiteraard de halfgeleider-LASER's, want in iedere Audio-CD speler, DVD-speler of CD-ROM drive zit een LASER-diode die het spiegelend oppervlak van de schijf met een uiterst dunne infrarode of rode (DVD) bundel aftast. Bovendien werken alle glaskabel-netwerken met dit soort LASER's. De meeste halfgeleider-LASER's werken op basis van galliumarsenide, waar vaak andere grondstoffen aan worden toegevoegd. Het grote voordeel van dit soort LASER's is dat zij een continue lichtbundel uitstralen.

Zie hiervoor ook 'LASER-diode'.

Interessante elektronica links
Klik hier ... Kattenschrikdraad installatie houdt katten in of uit uw tuin
Klik hier ... Boeken voor de elektronicus
Klik hier ... Software voor schema tekenen, print ontwerpen en simulatie
Klik hier ... Goedkope digitale oscilloscopen, via USB aan te sluiten op uw PC
Klik hier ... Goedkope meetapparatuur voor het testen van uw onderdelen
Klik hier ... Draadloze elektronica in uw huis
Klik hier ... Inbraakalarm van Marmitek en KlikAanKlikUit
Klik hier ... Bespaar energie met PowerSafer
Klik hier ... Goedkope dataloggers voor t, RH, CO, V en I
Klik hier ... Educatieve producten voor het basisonderwijs