|
Dimmer voor de interieur-verlichting |
|
klik hier voor compleet overzicht |
- Dimt automatisch de interieur-verlichting
- Instelbare dimtijd
- Geschikt voor alle 12 V systemen
- Vertraging instelbaar tussen 5 en 60 seconde
- Slechts 15 onderdelen
INLEIDING
De meeste voertuigen hebben een rudimentaire vorm van interieurverlichting. Een knopje op het dashboard en verder een deurschakelaar, die het licht laat
branden als de deur geopend is. Bij het sluiten van de deur gaat het licht opeens helemaal uit. Dat kan natuurlijk veel gebruikersvriendelijker! Met de op
deze pagina beschreven eenvoudige schakeling gaat het licht niet opeens uit als men de deuren sluit, maar blijft het nog een tijdje branden. Dat is natuurlijk
niets bijzonders, want dergelijke schakelingen zijn al vaak beschreven. Het unieke aan deze schakeling is echter dat het licht niet opeens uitgaat, maar
langzaam uitdimt. Op deze manier krijgt het menselijke oog even de tijd om te wennen aan de optredende duisternis in het voertuig. De overgang van branden
naar niet branden duurt bij deze schakeling ongeveer vier seconden.
HET BLOKSCHEMA
Het blokschema van de dimmende tijdschakelaar is getekend in figuur 1. Links staat de in het voertuig aanwezige serieschakeling van de
interieurverlichting en de deurschakelaar. Deze is normaal geopend en sluit als de deur open gaat. Op dat moment gaat de spanning op de onderste aansluiting
van de lamp dus naar 0 V. De aangesloten schakeling reageert nog niet. Als men de deur echter weer sluit, zal het genoemde punt een positieve spanningssprong
maken van 0 V naar +12 V. Deze positieve flank triggert een monostabiele multivibrator MMV. Deze wekt onmiddellijk een positieve puls op, die via de
dimmerschakeling de eindtrap stuurt. De dimmerschakeling is nu nog niet actief, zodat de eindtrap wordt open gestuurd en de lamp blijft branden.
Figuur 1: Het blokschema.
Na een instelbare tijd valt de puls van de monostabiele multivibrator weg. De dimmer zal er nu voor zorgen dat de sturing van de eindtrap niet plotseling naar 0 V gaat, maar langzaam. Het gevolg is dat de inwendige weerstand van de eindtrap langzaam toeneemt en de lamp dus wordt gedimd.
|
Interessante elektronica links Klik hier ... Kattenschrikdraad installatie houdt katten in of uit uw tuin Klik hier ... Boeken voor de elektronicus Klik hier ... Software voor schema tekenen, print ontwerpen en simulatie Klik hier ... Goedkope digitale oscilloscopen, via USB aan te sluiten op uw PC Klik hier ... Goedkope meetapparatuur voor het testen van uw onderdelen Klik hier ... Draadloze elektronica in uw huis Klik hier ... Inbraakalarm van Marmitek en KlikAanKlikUit Klik hier ... Bespaar energie met PowerSafer |
HET SCHEMA VAN DE TIJDSCHAKELAAR
Het volledig schema van de tijdschakelaar is getekend in figuur 2. Hart van de schakeling wordt gevormd door een universele timer van het type 555. Deze
kan op een eenvoudige manier geschakeld worden als monostabiele multivibrator. In het standaardschema wordt deze multivibrator getriggerd door pen 2 van +12 V
naar 0 V te schakelen. Men heeft met andere woorden een negatieve flank nodig! Uit het blokschema blijkt dat deze in deze toepassing niet beschikbaar is. De
MMV moet immers getriggerd worden op het moment dat de onderste aansluiting van de lamp van 0 V naar +12 V gaat.
Figuur 2: Het volledig schema.
Nu zou men uiteraard een transistor kunnen tussen schakelen om deze spanningssprong te inverteren. In deze schakeling is echter voor een tamelijk ongebruikelijke oplossing gekozen. De 555 wordt niet getriggerd via pen 2, maar via pen 5! Deze CONTROL-aansluiting kan gebruikt worden om de timing van de 555 enigszins te moduleren met een externe stuurspanning. Maar, zoals uit het interne schema van de 555, getekend in figuur 3, blijkt is pen 5 ook aangesloten op de spanningsdeler die de twee drempels van de comparatoren bepalen. De 555 wordt getriggerd door een negatieve flank op pen 2 aan te leggen, waardoor de onderste comparator omklapt. Hetzelfde effect heeft, dat zal duidelijk zijn, een positieve flank op pen 5. Op deze manier kan dus een inverter uitgespaard worden! Het zal echter wél duidelijk zijn dat pen 5 via een scheidingscondensator met de triggerbron verbonden moet worden. Zoals uit het algemene schema van de vertrager blijkt, zorgt de condensator C4, geschakeld tussen de lamp en pen 5 van de 555, voor het triggeren van de schakeling.
Figuur 3: Intern schema van de 555.
Pen 2 wordt nu op de helft van de voedingsspanning ingesteld door de spanningsdeler R1/R2. De condensator C1 dient voor ontkoppeling van deze
instelspanning, zodat stoorpulsen op de accuspanning niet via pen 2 de schakeling toch ongewenst kunnen triggeren.
De breedte van de positieve uitgangspuls wordt ingesteld door de onderdelen TP, R3 en C2. Met de getekende waarden kan men de pulsbreedte instellen tussen 5 en
60 seconde, hetgeen voor de meeste toepassingen wel genoeg zal zijn. Wil men de interieurverlichting toch nog langer laten branden, dan kan men de waarde van
de condensator verhogen tot 470 µF.
De positieve uitgangspuls van de timer stuurt via de diode D en de weerstand R4 de eindtrap in verzadiging. Deze bestaat uit een darlington, opgebouwd uit de
transistoren T1 en T2. Het openen van de deurschakelaar St heeft dus onmiddellijk tot gevolg dat de MMV wordt getriggerd, een uitgangspuls opwekt en
de eindtrap in verzadiging wordt gestuurd. De darlington neemt dus zonder waarneembare vertraging de voeding van de lamp over van de schakelaar.
Deze situatie blijft bestaan totdat de puls van de MMV wegvalt. Ondertussen heeft de condensator C3 zich kunnen opladen tot de amplitude van de
uitgangspuls, ongeveer +10 V. Deze spanningsreserve zorgt er nu voor dat de darlington toch nog eventjes in geleiding blijft. De spanning over de
condensator levert immers basisstroom via de weerstanden R5 en R4. De diode D zorgt ervoor dat de spanning over de condensator niet kan aflekken via de lage
uitgang van de 555. Naarmate de spanning over de condensator zakt, zal ook de stroom die in de basis van transistor T1 vloeit dalen. Het gevolg is dat beide
transistoren steeds minder in geleiding worden gestuurd en hun inwendige weerstand gaat toenemen. De lampstroom neemt dus ook af, met als gevolg dat de
lamp langzaam gaat uitdimmen.
De schakeling rechts van de stippellijn is in het voertuig aanwezig. De lamp L is uiteraard de interieurverlichting, de schakelaar Si is de
dashboard-schakelaar waarmee de verlichting continu ingeschakeld kan worden. De schakelaar St is de representatie van de deurschakelaar(s).
| WEERSTANDEN | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| R1 | 10 kOhm | 1/4 W koolweerstand, 5 % | R2 | 10 kOhm | 1/4 W koolweerstand, 5 % |
| R3 | 47 kOhm | 1/4 W koolweerstand, 5 % | R4 | 18 kOhm | 1/4 W koolweerstand, 5 % |
| R5 | 2,2 kOhm | 1/4 W koolweerstand, 5 % | TP | 500 kOhm | instelpotmeter, 10 x 5 mm, staand |
| CONDENSATOREN | |||||
| C1 | 10 nF | MKH | C2 | 100 uF | 16 V print-elco tantaal |
| C3 | 25 uF | 16 V print-elco | C4 | 1 nF | MKH |
| C5 | 470 uF | 16 V print-elco | - | - | - |
| HALFGELEIDERS | |||||
| D1 | 1N4148 | universele Si-diode | T1 | BC107 | universele NPN-transistor |
| T2 | BD233 | NPN-transistor | IC1 | 555 | timer |
| DIVERSEN | |||||
| 1 | - | IC-voetje 8-pens | 1 | - | koelprofieltje voor T2 |
| 3 | - | printsoldeerlipjes | - | - | - |
DE BOUW VAN DE SCHAKELING
De componentenopstelling van deze schakeling is getekend in figuur 4. Over de bouw valt eigenlijk niets te vertellen. Het enige waarop men moet letten is
dat de eindtransistor behoorlijk warm kan worden en dus met een U-vormig koelplaatje gekoeld moet worden. Let er bovendien op, dat dit koelplaatje
verbonden is met de collector van de transistor en dus geen contact mag maken met het chassis van het voertuig.
Figuur 4: De componentenopstelling.
Het kleine printje kan ergens onder het dashboard worden ondergebracht of natuurlijk in de centrale schakelkast waarin de zeer actieve doe-het-zelvende lezer(es) ondertussen al zijn (of haar!) tientallen automotieve zelfbouwschakelingen heeft ondergebracht.....
EXTRA SERVICE: DOWN-LOADEN VAN HET PRINTONTWERP
U kunt het ontwerpje van de print van deze nabouwschakeling uit onze Internet-site down-loaden. Het ontwerp werd gescand met een resolutie van 300
dpi en staat ter beschikking als TIF-file, LZW-compressie.
Deze file kan in ieder grafisch programma geopend worden en geprint op transparante folie. Gebruik hiervoor bij voorkeur een inkjet-printer!
Druk het ontwerpje af met de afmetingen die hieronder staan vermeld!
Nadien kunt U met dit transparant een stukje foto-gevoelige printplaat belichten.
Klik hier ... en ga terug naar het begin van deze pagina
Klik hier ... en ga terug naar de bouwbeschrijvingen van Vego
Klik hier ... en ga terug naar het hoofd-menu van de Vego-site